Wizyta byłego kanclerza Gerharda Schrödera przypadła na szczególny moment. Jak zauważył prof. Marek Bojarski, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, w tym roku obchodzimy okrągłą rocznicę wizyty W. Brandta w Warszawie i podpisania układu normalizacyjnego między Polską a RFN w 1970 r., który umożliwił nawiązanie stosunków dyplomatycznych między naszymi krajami. Ważnym wydarzeniem o charakterze symbolicznym było również uklęknięcie kanclerza przed pomnikiem Bohaterów Getta.

- Polityka prowadzona przez Brandta była w ówczesnym czasie bardzo zwalczana, teraz widzimy, że jego działania były słuszne i dalekowzroczne, ponieważ położyły podwaliny pod współczesną Europę- zauważa Gerhard Schroeder.

W 2010 roku mija także 20 lat od podpisania przez Polskę i zjednoczone Niemcy układu o granicy, który potwierdzał rozstrzygnięcia poczdamskie w sprawie jej przebiegu i kończył tym samym trwające kilka dziesięcioleci zabiegi polskiej dyplomacji o uznanie granicznego status quo.

- Był to także warunek wstępny i konieczny do zjednoczenia Niemiec. Polityka Brandta niezaprzeczalnie się do tego również przyczyniła - mówi były kanclerz Niemiec.
 
Polska i Niemcy stoją dzisiaj przed ogromnymi wyzwaniami. Z perspektywy ostatnich 20 lat wzajemnych relacji można bez wątpienia stwierdzić, iż wzajemne stosunki – mimo pojawiających się przejściowo sytuacji konfliktowych – układają się dobrze, w sposób typowy dla państw europejskich.

- Niemcy nie muszą być już adwokatem Polski w Unii Europejskiej, ponieważ Polska zyskała już sobie miano równoprawnego członka. Jednak w czasie gdy piastowałem funkcję kanclerza nie było to takie jednoznaczne, wtedy pomagaliśmy Polsce - wspomina Schroeder.

Polska i Niemcy przez ostatnie lata stały się ważnymi partnerami politycznymi oraz gospodarczymi. Dobre relacje mają swe odzwierciedlenie nie tylko w sferze politycznej.

- Istotne są także relacje pomiędzy obywatelami naszych państw. Ważne żeby generacje, które nie miały do czynienia z okrucieństwami wojny pamiętały o tym, bo pamięć jest po to by być i czuć się wolnym - przekonuje Schroeder.

W dalszej części swojej prelekcji kanclerz nawiązał także do obecnej sytuacji Polski i jej miejsca na arenie międzynarodowej.

- Polska jest teraz wolna, suwerenna, w sojuszach, wśród równych. Po raz pierwszy Polska nie jest zagrożona, jest bezpieczna. Z sąsiadami łączą ją pokojowe stosunki oraz szeroko pojęta kooperacja - podkreśla.

Przed Polską i Niemcami stoją jednak ogromne wyzwania, z którymi będą musiały się zmierzyć w następnych latach. Podobnie w przypadku Unii Europejskiej. Zdaniem Schroedera, UE, choć ma ogromny potencjał polityczny, nie w pełni go jednak wykorzystuje. Zjednoczona Europa, obok USA i Chin, stać się ma trzecim pełnoprawnym biegunem. Unia bowiem jako wspólnota polityczno - gospodarczo - kulturowa to unikat w skali globalnej.

- UE trzeba reformować, unijne instytucje powinny szybciej i sprawniej działać. Unia powinna także pogłębiać współpracę z Rosją. Tutaj jest duża szansa dla Polski - mówi kanclerz.

Schroeder uważa, że stosunki Polski z Rosją zdominowane są przez symbole, a powinny być nakierowane bardziej na współczesność. Dla państw UE ułożenie się z Rosją powinno być ważne choćby z uwagi na jej zasoby naturalne. Schroeder porusza w tym miejscu kwestię doniosłej roli gazociągu Nord Stream.

Były kanclerz RFN jest za ściślejszą współpracą Rosji z UE, bo to przyczyni się do bezpieczeństwa Europy, a także stabilizacji układu na Bliskim Wschodzie.

- Rosji zaproponować trzeba choćby dialog polityczny, liberalizację handlu, współpracę pod względem bezpieczeństwa czy zmianę polityki wizowej. Bo wspólne interesy to w efekcie wspólne działanie podjęte do ich realizacji - podkreśla Schroeder.

W stosunkach z Rosją trzeba doprowadzić do zmian poprzez współpracę, wtedy pojawi się szansa na zmianę sytuacji w krajach postsowieckich, na Ukrainie czy w Gruzji. Zdaniem Schroedera, poprawa stosunków z Rosją jest o tyle istotna, że pozwoli na zmianę statusu Ukrainy. Ukraina zbliży się do UE w momencie gdy UE zbliży się do Rosji. Schroeder zaproponował także rozszerzenie Trójkąta Weimarskiego o Rosję.

- Bo tak jak Trójkąt Weimarski pomógł Polsce zbliżyć się do UE, tak Czworobok Weimarski mógłby pomóc państwom postsowieckim - zauważa Schroeder.

*****
Gerhard Schroeder wygłosił wykład pt. "Unia Europejska w zglobalizowanym świecie- wyzwania i szanse dla Polski i Niemiec" w ramach cyklu wykładów "Willy Brandt lectures" zainicjowanego przez Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Fundacji Eberta.

Więcej zdjęć z wizyty Gerharda Schroedera znajdziecie w naszej galerii
 
Alicja Turek